De eerlijke keuken anno 1785 (Limburg)

De eerlijke keuken anno 1785

Een selectie van 44 fraai geïllustreerde keukenrecepten is in oktober 2008 verschenen bij het Mooi Limburgs Boekenfonds van Media Groep Limburg (Dagblad De Limburger en Limburgs Dagblad).
Ook te bestellen via bol.com

De eerlijke keuken anno 1785.
44 gevarieerde keukenrecepten gebaseerd op Limburgs handschrift.
ISBN 978-90-8596-044-7.
Prijs: 13,95 euro.
Aantal pagina's: 129.

Bekijk de inhoudsopgave en een receptpagina

Bewerkte recepten

Voorproefjes van enkele bewerkte keukenrecepten zijn op deze website te vinden:  een taart met Rommedoe en een amandelcake.

Radiointerview op L1, 7 augustus 2007

Beluister het interview over dit handschrift via de website van L1 (ca. 3 minuten)

Bron

Het handschrift met recepten bevindt zich in het Regionaal Historisch Centrum te Maastricht: familie-archief Behr, inventarisnummer 41.

Achtergrondinformatie

Kookboeken in de 18de eeuw

De achttiende eeuw is, in tegenstelling tot de 17de eeuw, rijk aan kookboeken. Bracht de 17de eeuw slechts één nieuw gedrukt Nederlands kookboek voort, de 18de eeuw produceerde circa tien kookboeken.

In die kookboeken laat meestal een overleden mevrouw - uit de hoogste kringen - haar recepten na aan haar dienstmaagd. Deze collectie, aangevuld met recepten van andere mevrouwen en juffrouwen van stand, worden volgens een bepaald systeem geordend en dan uitgegeven met de fraaie titel: De Volmaakte keukenmeid.
Die keukenmeid kan zijn een Volmaakte Hollandsche, een Volmaakte Geldersche, een Schrandere Stichtse, een Welervarene Utrechtse of eenvoudig een Vriesse keukenmeid.

Le Cuisinier françois

De meeste manuscripten waren niet erg origineel, want veel receptuur kwam uit de bekende Franse kookboeken. Een belangrijke bron was Le Cuisinier françois, geschreven door François Pierre de la Varenne (1651). Daarvan verscheen in 1704 een Nederlandse vertaling, De geoeffende en ervaren keukenmeester, of de verstandige kok.

Maastricht in de 18de eeuw

Franse recepten raakten in de mode. Ook in Maastricht, waar de Franse invloed aan het eind van de 18de eeuw duidelijk aanwezig was.
Maastricht was de enige grotere Limburgse stad in de 18de eeuw, naast Venlo en Roermond, met een gemêleerde, beter opgeleide bovenlaag dan de rest van Limburg. Die bovenlaag bestond uit rijke geestelijken, adel, garnizoensofficieren en vertegenwoordigers van vrije beroepen. Vooral de invloed van de garnizoensofficieren was groot. In die officierskringen moeten we ons Maastrichtse handschrift situeren.

Natuurlijk kookboek van beproefde en ondervonden echte recepten voor een zindelijk huijshouden

Het Maastrichts handschrift is verdeeld over twee schriftjes. Het grootste gedeelte van het eerste schriftje is geschreven door de Maastrichtse Marie Michon (1737-1803), die getrouwd was met Albert de Milly.
Een ander gedeelte is geschreven door haar dochter Thérèse Elisabeth de Milly (1776-1855). Zij trouwde in 1792 op 16-jarige leeftijd te Maastricht met de Duitse garnizoensofficier baron Friedrich Ludwich Behr.

 

Het eerste deel is getiteld: Natuurlijk kookboek van beproefde en ondervonden echte recepten voor een zindelijk huijshouden (1785). Dat wil zeggen: ongekunstelde, eerlijke recepten voor een proper huishouden, gebaseerd op een flinke hoeveelheid ervaring.
Het tweede deel heeft geen titelblad. Dit deel bevat naast Nederlandstalige recepten een aantal Franstalige recepten. Vrijwel alle recepten uit deel 2 zijn opgetekend door de Maastrichtse Thérèse Behr-de Milly. Zij woonde rond 1802 aan het Onze Lieve Vrouweplein, daar waar nu het Huis met de Pelikaan is. In 1815 verhuisde zij met haar gezin naar het Sint-Servaasklooster, het gebouw achter de Sint-Servaaskerk waarin nu de 'Zusters onder de Bogen' wonen.
 

 Thérèse Elisabeth Behr-de Milly

Recepten uit het handschrift

De twee delen bevatten samen ruim 140 culinaire recepten, die in willekeurige volgorde zijn gerangschikt. Er zijn recepten om confituren te maken, recepten voor vlades (geen vlaai, maar meer 'flan') en pap, crèmes, blancmangers en 'poddingen' (type ketelkoek), hartige en zoete taarten, wafels, koekjes, soezen, eierstruiven (soort omelet), vleesgerechten (gevuld speenvarken, parelhoen in aspic en dergelijke), een kreeftensoep, worsten, gedekte pasteien (type paté en croute) en likeurrecepten op basis van brandewijn.
Het tweede deel van de receptenverzameling bestaat uit soortgelijke recepten. De helft hiervan is Franstalig, met onder meer enkele recepten van 'flans’, waaronder een quiche met Rommedoe!

[Home]      Laatste wijziging: 19-04-09